Świadczenia rodzinne

Świadczenia rodzinne przyznawane są na warunkach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Świadczeniami rodzinnymi są:

• zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego;
• jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka (tzw. becikowe);
• świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne;
• specjalny zasiłek opiekuńczy – na zasadach dotyczących praw nabytych;
• zasiłek dla opiekuna;
• świadczenie rodzicielskie.

Świadczenia rodzinne przysługują obywatelom polskim oraz cudzoziemcom spełniającym warunki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych, przepisach dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz odpowiednich umowach międzynarodowych.

1. ZASIŁEK RODZINNY

Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka.

Wysokość zasiłku rodzinnego

Zasiłek rodzinny wynosi miesięcznie:

• 95,00 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5. roku życia;
• 124,00 zł na dziecko w wieku powyżej 5. roku życia do ukończenia 18. roku życia;
• 135,00 zł na dziecko w wieku powyżej 18. roku życia do ukończenia 24. roku życia.

Komu przysługuje zasiłek rodzinny?

Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje:

• rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka;
• opiekunowi faktycznemu dziecka, czyli osobie faktycznie opiekującej się dzieckiem, jeżeli wystąpiła do sądu rodzinnego z wnioskiem o jego przysposobienie;
• osobie uczącej się, czyli osobie pełnoletniej, która nie pozostaje na utrzymaniu rodziców z powodu ich śmierci albo ustalenia wyrokiem sądowym lub ugodą sądową prawa do alimentów z ich strony.

Zasiłek rodzinny przysługuje do ukończenia przez dziecko:

• 18. roku życia;
• 21. roku życia, jeżeli dziecko kontynuuje naukę w szkole;
• 24. roku życia, jeżeli dziecko kontynuuje naukę w szkole lub szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności.

Osobie uczącej się zasiłek rodzinny przysługuje pod warunkiem kontynuowania nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24. roku życia.

Kryterium dochodowe

Prawo do zasiłku rodzinnego uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego.

Zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przeciętny miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza:

• 674,00 zł netto;
• 764,00 zł netto – jeżeli członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności.

W przypadku przekroczenia kryterium dochodowego stosuje się mechanizm „złotówka za złotówkę”. Oznacza to, że świadczenia mogą zostać przyznane w wysokości pomniejszonej o kwotę przekroczenia kryterium dochodowego, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie.

Dodatki do zasiłku rodzinnego

Osoby uprawnione do zasiłku rodzinnego mogą ubiegać się o następujące dodatki:

• Dodatek z tytułu urodzenia dziecka – 1000 zł jednorazowo.
• Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego – 400 zł miesięcznie.
• Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka – 193 zł miesięcznie na dziecko, nie więcej niż 386 zł na wszystkie dzieci.
• Dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej – 95 zł miesięcznie.
• Dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego – 90 zł miesięcznie na dziecko do ukończenia 5. roku życia oraz 110 zł miesięcznie na dziecko w wieku powyżej 5 lat do ukończenia 24. roku życia.
• Dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego – 100 zł jednorazowo.
• Dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania – 113 zł miesięcznie w przypadku zamieszkiwania w miejscowości, w której znajduje się szkoła, albo 69 zł miesięcznie w przypadku dojazdu do szkoły.

2. ZASIŁEK PIELĘGNACYJNY

Wysokość zasiłku pielęgnacyjnego

Zasiłek pielęgnacyjny wynosi 215,84 zł miesięcznie.

Przyznawany jest w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Komu przysługuje zasiłek pielęgnacyjny?

Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:

• niepełnosprawnemu dziecku;
• osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
• osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia;
• osobie, która ukończyła 75 lat.

Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje:

• osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego;
• osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej nieodpłatnie całodobowe utrzymanie;
• jeżeli członkowi rodziny przysługuje za granicą świadczenie na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją tej osoby, z uwzględnieniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i umów międzynarodowych.

Zasiłek pielęgnacyjny nie jest uzależniony od kryterium dochodowego.

3. ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE

Od 1 stycznia 2024 r. obowiązują nowe zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego

Od 1 stycznia 2026 r. świadczenie pielęgnacyjne wynosi 3386,00 zł miesięcznie.

Świadczenie jest niezależne od dochodu.

Komu przysługuje świadczenie pielęgnacyjne?

Świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach przysługuje osobom sprawującym opiekę nad osobą z niepełnosprawnością do ukończenia przez nią 18. roku życia.

O świadczenie mogą ubiegać się:

• matka albo ojciec;
• inne osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkowie;
• opiekun faktyczny dziecka;
• rodzina zastępcza, osoba prowadząca rodzinny dom dziecka oraz wskazane w ustawie osoby kierujące placówkami opiekuńczo-wychowawczymi.

Osoba wymagająca opieki musi posiadać:

• orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami dotyczącymi konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby oraz konieczności stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji;

albo

• orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Ważne informacje

Świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach można łączyć z zatrudnieniem i wykonywaniem pracy zarobkowej. Nie obowiązuje kryterium dochodowe.

W przypadku sprawowania opieki nad więcej niż jedną osobą z niepełnosprawnością w wieku do ukończenia 18. roku życia wysokość świadczenia pielęgnacyjnego może zostać zwiększona o 100% na drugą i każdą kolejną osobę, zgodnie z warunkami określonymi w ustawie.

Osoby, które nabyły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., mogą korzystać z przepisów przejściowych dotyczących zachowania praw nabytych.

4. JEDNORAZOWA ZAPOMOGA Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA (BECIKOWE)

Z tytułu urodzenia się żywego dziecka przysługuje jednorazowa zapomoga w wysokości 1000 zł na jedno dziecko.

Komu przysługuje becikowe?

O jednorazową zapomogę mogą ubiegać się:

• matka lub ojciec dziecka;
• opiekun prawny dziecka;
• opiekun faktyczny dziecka.

Kryterium dochodowe

Prawo do jednorazowej zapomogi uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego.

Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie może przekraczać 1922,00 zł netto miesięcznie.

Dodatkowym warunkiem jest pozostawanie matki dziecka pod opieką medyczną nie później niż od 10. tygodnia ciąży do dnia porodu. Warunek ten nie dotyczy osób będących opiekunami prawnymi lub faktycznymi dziecka ani osób, które przysposobiły dziecko.

Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się odpowiednim zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną.

Termin składania wniosku

Wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi należy złożyć w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka.

W przypadku objęcia dziecka opieką prawną, faktyczną albo przysposobienia dziecka wniosek należy złożyć w terminie 12 miesięcy od dnia objęcia dziecka opieką lub przysposobienia, nie później jednak niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia.

Wniosek złożony po upływie ustawowego terminu pozostawia się bez rozpoznania.

5. ŚWIADCZENIE RODZICIELSKIE

Świadczenie rodzicielskie przysługuje osobom, które sprawują opiekę nad dzieckiem, a ze względu na swoją sytuację zawodową nie mają prawa do zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego.

Świadczenie rodzicielskie wynosi 1000 zł miesięcznie i nie jest uzależnione od dochodu.

Komu przysługuje świadczenie rodzicielskie?

Świadczenie rodzicielskie przysługuje:

• matce albo ojcu dziecka;
• opiekunowi faktycznemu dziecka;
• rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej;
• osobie, która przysposobiła dziecko.

Świadczenie może przysługiwać m.in. osobom bezrobotnym, studentom oraz osobom pracującym na podstawie umów cywilnoprawnych, które nie mają prawa do zasiłku macierzyńskiego.

Okres przysługiwania świadczenia

Świadczenie rodzicielskie przysługuje przez okres:

• 52 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie;
• 65 tygodni – w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie;
• 67 tygodni – w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie;
• 69 tygodni – w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie;
• 71 tygodni – w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.

W określonych ustawą przypadkach okres pobierania świadczenia może zostać wydłużony w związku z hospitalizacją dziecka po porodzie.

Termin składania wniosku

Wniosek o świadczenie rodzicielskie należy złożyć w terminie 3 miesięcy od dnia urodzenia dziecka, przysposobienia dziecka lub objęcia go opieką, aby świadczenie przysługiwało od miesiąca narodzin lub objęcia opieką.

W przypadku złożenia wniosku po tym terminie prawo do świadczenia ustala się od miesiąca złożenia wniosku, z uwzględnieniem ustawowych terminów.

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2024 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna.
• Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym.
• Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 października 2025 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2026.